Ο Χρόνος, Οι Μορφές, Οι Έννοιες

Ο δυναμικός διασκελισμός της αρχαϊκής Νίκης (αρ. 21) συνομιλεί αισθητικά και εννοιολογικά με το πέταγμα των πουλιών του σύγχρονου έργου, που ανοίγουν τις φτερούγες τους σταδιακά και διέπονται από δυναμική και ένταση.

Στο τέλος της πτέρυγας των χαλκών, το σύγχρονο έργο μεταλλοτεχνίας σηματοδοτεί τους νέους τρόπους, με τους οποίους οι σύγχρονοι καλλιτέχνες επεξεργάζονται το μέταλλο και δημιουργούν γλυπτά με αφαιρετικές φόρμες.

Συμβολική απεικόνιση σύγχρονου, μηχανικού ‘αλόγου’. Οι σφιγμένες γροθιές και η ανεμίζουσα χαίτη αποδίδουν τη δυναμικότητα του αναβάτη του σήμερα. Λίγο πιο πέρα καλπάζει προς τη νίκη, γεμάτο δυναμισμό και φρενήρη ενεργητικότητα το χάλκινο άλογο με τον αναβάτη του, από το Αρτεμίσιο (αρ. Χ15177).

Ηχογράφημα της λέξης ‘Ειρήνη’. Αναπαριστά δεκάδες αγκαλιασμένους ανθρώπους σε ρυθμικό παλμό επάνω σε ένα ημικύκλιο, σαν τη λύρα του Απόλλωνα, που αντηχεί την αρμονία του Κόσμου. Η Ειρήνη αποτελεί την πανανθρώπινη και διαχρονική ανάγκη για την άνθηση των γραμμάτων και των τεχνών. Το γλυπτό βρίσκεται στο μνημειακό προθάλαμο του Μουσείου και σηματοδοτεί την ύπαρξη της έκθεσης Σύγχρονης Γλυπτικής στο Μουσείο.

Στον Προθάλαμο της αίθουσας 4, μπροστά στον Μυκηναϊκό κόσμο, δίπλα στην προθήκη με τα νεολιθικά έργα βρίσκεται «ο Δίσκος εξέλιξης». Στο έργο αναπτύσσονται ηχογραφήματα 10 λέξεων με τις αντίστοιχες λέξεις, εικόνες ή γεωμετρικά σχήματα. Το «‘Ολον» θυμίζει σύγχρονη εκδοχή του μυστηριώδους δίσκου της Φαιστού που καλεί τον επισκέπτη να προβληματιστεί πάνω στους κώδικες επικοινωνίας και στην προσπάθεια του ανθρώπου να αποδώσει με σύμβολα τις έννοιες των λέξεων. Το έργο βρίσκεται στον προθάλαμο της έκθεσης των Προϊστορικών Αρχαιοτήτων, δίπλα στην προθήκη με τα νεολιθικά έργα.

Το έργο τοποθετείται κάτω από το ζωγραφικό έργο ενός άλλου σύγχρονου Έλληνα καλλιτέχνη του προηγούμενου αιώνα. Η σύνθεση με τα πουλιά είναι η ανάγκη του ανθρώπου να ξεπεράσει τα όρια της φύσης του. Μια ανοδική πορεία προς την ελευθερία!

Η ηχομορφή της λέξης «κωπηλασία» μοιάζει με θάλασσα, στην οποία ταξιδεύουν οι κωπηλάτες ως φορείς του σύγχρονου πολιτισμού. Οι σύγχρονοι κωπηλάτες αποτίνουν “φόρο τιμής” στο ναυτικό πολιτισμό των Κυκλαδιτών και στους ποντοπόρους Μυκηναίους. Το έργο βρίσκεται στον προθάλαμο της έκθεσης των Προϊστορικών Αρχαιοτήτων, δίπλα στην προθήκη με τα κυκλαδικά έργα.

Το έργο απαρτίζεται από τις κυματομορφές του ήχου των γραμμάτων του ελληνικού αλφάβητου. Δημιουργήθηκε ειδικά για την έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Με τις λιτές γραμμές του υπενθυμίζει στο σύγχρονο επισκέπτη το μεγάλο επίτευγμα της αλφαβητικής γραφής. Το έργο βρίσκεται δίπλα στην οινοχόη του Διπύλου (αρ.192), που φέρει την αρχαιότερη σωζόμενη επιγραφή σε ελληνική αλφαβητική γραφή.

Στο έργο διακρίνονται δύο φιγούρες που αγκαλιάζονται. Η απόδοση των σωμάτων με γεωργικό εργαλείο (σβάρνα) συμβολίζει την ανάγκη καλλιέργειας των σχέσεων για την άνθηση της αγάπης. Το έργο τονίζει τη δύναμη της συντροφικής ή αδελφικής αγάπης. Βρίσκεται κοντά στο αρχαϊκό σύμπλεγμα των αδελφών Δέρμυος και Κιτύλου (αρ. 56). Ο επισκέπτης μπορεί να τα δει ταυτόχρονα εφόσον σταθεί στην αίθουσα 8, στον άξονα του ανοίγματος προς την αίθουσα 9.

Οι συνθέσεις αποδίδουν γραμμικά τον ήχο της λέξης «ειρήνη» στα αγγλικά και τα ισπανικά. Όπως μικραίνουν από το κέντρο προς τα άκρα θυμίζουν τη διάταξη αρχαίου αετώματος. Οι συνθέσεις είναι τοποθετημένες συμβολικά μπροστά από τα γλυπτά του ανατολικού αετώματος του ναού του Ασκληπιού με θέμα την Άλωση της Τροίας.

Το έργο αποτελείται από την κυματομορφή της λέξης ‘ύδωρ’ πάνω σε μία πιρόγα. Τοποθετημένο σε αίθουσα με επιτάφια μνημεία δημιουργεί συνειρμούς με τη λέμβο του Χάροντα, πάνω στην οποία διάβαιναν οι νεκροί τον Αχέροντα ποταμό, για να οδηγηθούν στον κάτω κόσμο.

Η τεκτονικότητα των αρχαϊκών κούρων (αρ. ευρ. 3686, 3851) συνομιλεί με την αφαιρετική μορφή των «Μεταλλάξεων», προσφέροντας προβληματισμό στον επισκέπτη για τους τρόπους που οι καλλιτέχνες πειραματίζονται με την ύλη και καταφέρνουν να αποδώσουν μορφές που διέπονται από εσωτερική δύναμη.

Ο ισορροπιστής βρίσκεται δίπλα στο χάλκινο γλυπτό του Δία του Αρτεμισίου. Ο θεός ισορροπεί ελεύθερα στο χώρο, κατακτώντας τις τρεις διαστάσεις και αναδεικνύοντας το θεϊκό του μεγαλείο. Πλάι του, το σύγχρονο γλυπτό έρχεται να θυμίσει το ψυχικό μεγαλείο του ανθρώπου. Ο ισορροπιστής με λογική και αυτογνωσία στέκεται με τις δικές του δυνάμεις, είναι θεός του εαυτού του.

Το έργο είναι ένα ανθρωπόμορφο ηχείο, οι χορδές του οποίου αποδίδουν γραμμικά τον ήχο της λέξης ‘ζωή’. Είναι τοποθετημένο μπροστά από τη ρωμαϊκή μαρμάρινη σαρκοφάγο (αρ. 1497). Τα δύο έργα λειτουργούν αντιστικτικά, φτιαγμένα το ένα να κρατάει τον απόηχο της ζωής και το άλλο να αντηχεί τη ζωή μέσα από τις παλμικές ταλαντώσεις των χορδών.

Το σύγχρονο έργο αποδίδει τον ήχο της λέξης «αγών» με μορφές αθλητών τη στιγμή του αγώνα και της βράβευσης. Η πληθωρική σε μικρογραφικά επεξεργασμένες μορφές σύνθεση, συνομιλεί με το νικητήριο γλυπτό του μικρού ιππέα, γνωστού και ως ‘τζόκεϊ’ του Αρτεμισίου (αρ. Χ15177), που δεσπόζει στην αίθουσα.

Σύνθεση σε σειραϊκή δομή από αλλεπάλληλες ορειχάλκινες βέργες που αποδίδουν την ηχητική μορφή της λέξης «αήρ». Το έργο θυμίζει καλάμια που θροΐζουν στο πέρασμα του ανέμου, αποδίδοντας εικαστικά, στοιχεία της φύσης που έχουν συνδεθεί με τον θεό Πάνα. Γειτνιάζει με την ενότητα των αναθηματικών γλυπτών του Πανός και των νυμφών.

Το έργο αποδίδει γραμμικά την κυματομορφή του ήχου της λέξης «έρως». Είναι τοποθετημένο στο τέλος της ενότητας των γλυπτών που σχετίζονται με τη θεά του έρωτα Αφροδίτη και τη λατρεία της.

Γυναικεία καθιστή μορφή, με τα χέρια πίσω. Αλλεπάλληλες επιφάνειες με γραμμές εναλλάσσονται με κενά, μέσα από τα οποία διαφαίνεται η γυναικεία μορφή, καθώς ο θεατής κινείται μπροστά από το έργο. Το έργο βρίσκεται στον προθάλαμο του πρώτου ορόφου, στην είσοδο της έκθεσης των Αγγείων.

Κυματομορφές της λέξης «σαλάχι». Τα σαλάχια του έργου αιωρούνται με συρματόσχοινα και πάλλονται σε κάθε κραδασμό ήχου. Είναι σα να ταξιδεύουν στη θάλασσα, αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας των Ελλήνων.